Leabhair atá léite agam le déanaí!

Tá blag na seachtaine seo difriúil. Ní ceann faisin atá ann, is ceann é faoi leabhair mar aon duine a bhfuil aithne acu orm tuigeann siad an suim atá agam i leabhair agus sa léitheoireacht.

Níl tada níos deise liom ná suí amuigh i mo ghrianán agus cupán caife a ullmhú agus mo leabhar a léamh. Ní ar éadaí amháin a bhím ag caitheamh mo chuid airgid. Bhínn i gcónaí in Easons ag ceannach leabhair agus ní leabhar nó dhó a cheannóinn ach trí cinn nó ceithre cinn. 

É sin ráite cheannaigh mo mham ‘Kindle’ dom i mí Aibreáin agus níor cheap mé go deo go mbaineann úsáid as nó go mbeadh suim agam ann. Thosaigh mé á úsáid faoi dhereadh i mí Mheán Fómhair agus anois ní cheapfainn go gceannóidh mé leabhar aríß go deo. Tá sé i bhfad níos éasca, níos saoire agus níos áisiúla seachas a bheith ag iompar thart leabhar.

Mar sin i mbliana shocraigh mé mo leabharlann áitiúil a úsáid níos minice, rud a chiallaigh go mbeadh níos mó airgid agam le dul ag siopadóireacht!! WIN WIN!! Seo trí leabhar atá léite agam agus céárd a cheap mé dóibh. Léim chun sos a fháil ón obair agus mo scíth a ligean. Uaireanta deirim liom féin gur cheart dom níos mó leabhair 'oideachasúla' a léamh ach nach cuma.

An chéad leabhar ar an liosta ná

The Couple Next Door

Unknown-2.jpeg

 

Wow bhí an leabhar seo chomh hiontach sin nach raibh mé in ann é a leagan síos. Téim a chodladh an-luath ach nuair a bhí an leabhar seo á léamh agam ní raibh mórán fonn orm an solas a chasadh de. Ní raibh uaim ach fáil amach céard a bhí chun tarlú an chéad uair eile. Bhí sé iontach, rinne mé an oiread sin cainte faoin leabhar seo gur léigh mo dheirfiúr, Marion agus mo chairde é. D'aontaigh siad uilig liom. Uaireanta le leabhair bíonn fios agat céard atá chun tarlú, anseo ní raibh cliú dá laghad agam agus bhínn ag deifriú abhaile chun é a léamh.

Cinnte 9/10

What a Complete Aisling

Unknown-1.jpeg

Mhol duine agaibhse an leabhar seo dom lá amhaín ar 'Snapchat' agus mo leán cheannaigh mé é. Scéal an-ghreannmhar, réadúil, tipiciúil do chailín Éireannach atá anseo agus tarlaíonn agus deirtear go leor rudaí sa leabhar seo a chloistear na laethanta seo agus a deireann muid ar fad.

Ba 'easy read' a bhí ann agus bhain mé an-taitneamh as. Ní fhoghlaimeoidh tú aon rud ón leabhar seo agus beidh tú in ann ceangal a dhéanamh le roinnt de na carachtair nó déanfaidh tú ceangal idir carachtar sa leabhar agus cara, deirfiúr, deartháir nó tuismtheoir leat. Chuala mé ansin le tamall anuas go bhfuil siad ag smaoineamh scannán a dhéanamh faoi agus go bhfuil  sé ar intinn  acu leabhar eile a scríobh. Má tá racht gháire uait nó 'oick me up', léigh é seo.

Thabharfainn 7/10 don leabhar seo.

The Importance of being Aisling

Screen Shot 2018-11-11 at 12.37.50.png

Léigh mé é seo cúpla seachtain ó shin agus le bheith fírinneach mé an-díomá orm leis. Cheap mé go raibh an chéad cheann i bhfad níos fearr, céarda cheap sibh?!

Go bunúsach tá Aisling ar ais arís lena buachaill cara John. Tá sé fós ina cónaí i mBaile Átha Cliath ach ansin tarlaíonn tragóid ina saol a chiallaíonn go gcaithfidh Aisling bogadh abhaile lena máthair, rud nach bhfuil sí cinnte faoi,

Gan aon phost ná fios aici cá bhfuil cá bhfuil a saol ag dul, téann sí go Vegas leis na cailíní san áit go dtarlaíonn go leor agus go ndéanann sí cinneadh a gnó féin a bhunú. Bíonn idir gháire agus chaoineadh, chomh maith le briseadh croí agus áthas.

Céard atá i ndán di?

Bhuel níor thaitin an leabhar liom, cé gur léigh mé go dtí an deireadh níor cheap mé go raibh sé chomh maith ar chor ar bith leis an gcéad cheann, ach níl ansin ach mo thuairim féin.

The Break

Unknown.png

Seo leabhar eile a léigh mé le déanaí agus ar bhain mé taitneamh as. Is maith liom an stíl scríbhneoireachta atá ag Keyes agus tá go leor dá cuid leabhair léite agam.

Sa scéal seo, feicimid Amy, a fear agus a dtriúr iníon. Gnáthchlann thipiciúil. Ansin faigheann athair a fear céile bás agus bíonn sé ag streachtailt leis an saol, gan é in ann deileáil lena chuid mothúcháin. Lá amháín socraíonn sé go dteastaíonn 'break' uaidh, sos sé mhí, gan a bhean agus na páistí.

Fágtar Amy i mbun an tí agus í gnóthach mar a bhí le post a thugann anonn s' anall go Sasana í. Cén chaoi a n-éireoidh leí leis seo?????? Is fiú an scéal a léamh.

8/10

Roinnt leabahir eile atá léite agam ó shin ná

1. Tara Road le Maeve Binchy( i know níl sé léite agam)

2.Keep you Safe le Melissa Hill

3. Stranger in the House.

I láthair na huaire tá ‘The Tattooist of Auschwitz’ á léamh agam. Níl mé fiú imithe leathbhealaí fós agus tá mé ‘addicted’.

An bhfuil sé léite ag aon duine eile? Ba bhreá liom bhur smaointe leabhar a fháil mar bím i gcónaí sa tóir ar leabhar.

An bhfuil moltaí leabhar agaibh dom? Ba bhreá liom iad a chloisteáil.

Aisling X

Cabhair don Ardteist- An Chluastuiscint

Ceann de na rudaí is mó a thugann deacracht do mhuintir na hArdteise ná an chluastuiscint. Bíonn roinnt daltaí cráite aige. Breathnaímse ar an gcluastuiscint ar nós turas traenála. Tá ort do chluas a thraenáil ionas go bhfaighidh sé cleachtadh a bheith ag éisteacht le Gaeilge. Tá sé ar nós a bheith ag traenáil le haghaidh rása, níl tú ag dul amach ag rith rás gan aon traenáil a bheith déanta agat, ar an gcaoi chéanna ní dhéanfaidh tú go maith sa chluastuisicnt gan traenáil/cleachtadh rialta. 

Feicim arís agus arís eile é seo agus mé i mbun feitheoireachta ar scrúdaithe, tagann canúint éigin (brón orm....ach canúint Uladh go hiondúil) agus stopann daltaí ag éisteacht. Caithfidh sibh cleachtadh a fháil ar chuile chanúint agus an t-aon bhealach a ndéanfaidh tú é sin ná a bheith ag éisteacht le Gaeilge go rialta. 

An chéad mholadh a bheadh agam do dhaltaí ná peann aibhsithe a cheannacht. Ar lá an scrúdú ansin cur líne ar na heochair fhocail sa cheist. Tabharfaidh sé seo treor duit ar chéard go díreach a gcaithfidh tú a bheith ag faire amach dó. Ná cur do chuid ama amú ag féachaint timpeall an halla scrúdaithe ar do chairde!!!!!! Ar an bpointe a bhrúitear cnaipe ar an téip sin, ba cheart duitse a dhul i mbun oibre!!!

 An bhfuil tú in ann é a dhéanamh sna ceisteanna seo thíos?

Cá bhfuil cónaí ar Mháire? 

Cé leis a labhair Pádraig? 

Cén contae a bhfuil an halla suite? 

Cad é réamháisnéis na haimsire don oíche anocht?

An chéad rud eile ansin agus tú i mbun do chuid cleachtaidh rialta, coinnigh dialann bheag, nó spás éicint i do chóipleabhair agus scríobh síos focail nua/áiteanna/ceisteanna a thagann tú trasna orthu. Cuideoidh sé seo leat níos déanaí. 

Tá roinnt rudaí a thagann aníos go minic sa chluastuiscint, seo thíos cuid acu: 

1. Contaetha na Tíre- ba cheart go mbeadh siad seo ar do thoil agat, bí cúramach leis an leagan ginideach do chuid acu: 

Gaillimh- Contae na Gaillimhe

Corcaigh- Contae Chorcaigh 

Maigh Eo- Contae Mhaigh Eo

Muineachán- Contae Mhuineacháin     agus rl. 

2. Ceantair Ghaeltachta: Ba cheart duit liosta a chur le chéile do na ceantair Gaeltachta go háirithe cinn a bhfuil Radió na Gaeltachta nó eagraíochtaí tábhachtacha Gaeilge iontu. 

m.sh Teach an Phiarsaigh i Ros Muc

Raidió na Gaeltachta i gCasla 

TG4 i mBaile na hAbhann

Acadamh na hOllscolaíochta Gaeilge- An Cheathrú Rua/ Carna 

Údarás na Gaeltachta- Na Forbacha

(Níl iontu sin ach cúpla sampla)

3. Bailte in  Éirinn a bhfuil nasc acu le Gaeilge nó a bhfuil eagraíochtaí Gaeilge lonnaithe iontu. 

4. Tíortha ar fud an domhain m.sh An Bhreatain Bhig, Sasana, An Bhreatain, an tSualainn, An Astráil, An Bheilg, An Albain, Na Stáit Aontaithe rl. 

5. Postanna: tagann postanna aníos fíor rialta ar na páipéir scrúdaithe. 

Samplaí: gairmtheoraí, bleachtaire, cuntasóir, leachtóir, meicneoir, taighdeoir rl. 

6. Scileanna: an-mhinic a bhíonn ort dhá scill a luaigh a theastaíonn le haghaidh post éigin. 

Samplaí: scileanna maithe ríomhaireachta, scileanna cumarsáide, scileanna eagarthóireachta rl

7. Téarmaí a bhaineann leis an aimsir/Réamháisnéis na haimsire. 

Samplaí: Ceomhar, bradán báistí, dhá chéim faoin reóphointe rl

8. Tréithe Daonna- ba cheart go mbeadh liosta curtha le chéile agat dóibh seo ar aon nós do Pháipéar a Dó. 

Samplaí: gránna, deas, ciúin, réchúiseach, neamhurchóideach, dána, lách, cineálta, cainteach rl

9. Foclóir a bhaineann le Tairiscint Poist. 

Samplaí: agallamh, iarratas, cáilíocht, follúntas, á lorg, gaeilge líofa, taithí oibre, tuarastal rl

10. Laethanta na Seachtaine/Míonna na Bliana- Ní chreidfeá an méid daoine a dhéanann botúin anseo. 

11. Coláistí/Ollscoileanna/Cúrsaí Ollscoile- arís cinn coitianta agus an leagan Gaeilge a bheith ar eolas agat.

Samplaí: Coláiste na hOllscoile, Gaillimh, Institúid Theicneolaíochta Bhaile Átha Cliath 

12. Ranna Rialtais 

Samplaí:  An Roinn Oideachais agus Scileanna, An Roinn Ealaíon, Oidhreachta agus Gaeltachta

13. Féilte na Bliana: 

Samplaí: An tOireachtas, Pléaráca Chonamara, seoladh leabhair, ceiliúradh in ómós do...

Tá súil agam go mbeidh sé sin cabhrach daoibh! Ná déanaigí dearmad - Cleachtadh a dhéanann máistreacht.

Gearóidín

 

A Thig Ná Tit orm- Maidhc Dainin Ó Sé- Cabhair don Ardteist

Dia dhaoibh a chairde, 

Cúpla seachtain ó shin bhí mé ag déanamh dianranganna dul siar le haghaidh muintir na hArdteiste agus ceann de na rudaí ba choitianta a tháinig aníos ná go mbíonn deacracht ag daoine leis an gceist a thagann aníos ar an Litríocht Bhreise. Shocraigh mé mar sin roinnt tips a roinnt libh. 

Tá an cheist ar Mhaidhc Dainín an-éasca dar liom agus ceapaim má théann tú siar ar na caibidil agus staidéar a dhéanamh orthu mar théamaí nach mbeidh aon deacracht agat. Tá an t-ádh ar lucht na hArdteiste sa lá atá inniu ann mar nach bhfuil oraibh ach staidéar a dhéanamh ar 8 gcaibidil. 

Seo thíos mar sin cuid de na mórthéamaí agus na príomheachtraí ar cheart daoibh a dhul siar orthu agus sibh ag tabhairt faoi na ceiste seo. 

Stíl Mhaidhc Dainín

  • Úsáideann sé stíl simplí nádúrtha síos tríd an dírbheatháisnéis. Is scéalaí den scoth é mar d’fhás sé suas i dtraidisiún na scéalaíochta i gCiarraí.
  • Ní ficsean dírbheatháisnéiseach an leabhar seo ach dírbheatháisnéis dáiríre ina ndéanann sé cur síos simplí ar a shaol féin agus saol na ndaoine timpeall air.
  • Insíonn sé scéal a bheatha óna óige go dtí go bhfilleann sé ó Chicago agus é ina fhear óg pósta.
  • Is féidir an leabhar a roinnt ina thrí chuid (a) Óige Mhaidhc (b) A shaol i Sasana (c) A shaol i Chicago.
  • Is leabhar fir óige é
  • Tá eachtraí an leabhair so-aitheanta.
  • Stíl simplí bheo a úsáideann an scríbhneoir.
  • Scríobhann Maidhc Dainín díreach mar a labhraíonn sé agus tá nathanna agus seanfhocail sa scéal ó chanúint Chiarraí.
  • Taispeánann Maidhc Dainín go bhfuil feith an ghrinn go láidir ann agus is minic a fheicimid é ag magadh faoi féin.
  • Úsáideann sé fo-scéalta. (scéal Ghrae)
  • Tá bua na cuimhne aige freisin agus tugann sé cur síos ar mion-eachtraí a tharla go háirithe agus é óg.
  • Tá cuimhne an-mhaith aige- na múinteoirí, na páistí scoile a bhí timpeall air etc.
  • Bhí meas mór aige ar a mhuintir agus ar a áit dúchais. Bhí sé i gcónaí dílis dá chultúr, dá theanga, agus dá chreideamh.
  • Cé go raibh sé beagáinín fiáin le linn a óige, cuireann sé an-luach ar a shaol agus ar an meon traidisiúnta.
  • Tugann Maidhc Dainín cur síos réadúil dúinn i gcónaí.
  • Tá stíl saolta, neamh mhaoithneach sa leabhar. 

Topaicí le clúdú in ‘A Thig Ná Tit Orm’

1.     Saol na Scoile/An Cheardscoil (ag díriú ar chaibidil 1/2/7)

· An bhunscoil (an chéad lá/na ceachtanna/an cigire/scéalta greannmhara/na múinteoirí/áiseanna/Peil/troid (bruíon))

· An mhéanscoil (is seo í an áit a chur ar bhóthar a leasa é)

· An difríocht idir an dá scoil- na daoine/na ceachtanna/na múinteoirí/ na pionóis/ na caitheamh aimsire (sa scoil eg caid (peil) sa bhunscoil le liathróid beag rubair & peil agus rásaíocht naomhóg agus déantús naomhóg agus toitíní sa mheánscoil)

 ‘Déan plé gairid ar an léiriú a thugtar sa dírbheatháisnéis seo ar shaol an údáir le linn dó a bheith sa bhunscoil agus sa cheardscoil’.

·‘Is sin í an áit a chuir ar bhóthar mo leasa mé’. Déan plé ar cad a bhí i gceist ag Maidhc leis seo.

· ‘Bhí gaiscíoch nó dhó ins gach rang. Is dócha gur fíor a rá nárbh aingeal éinne againn….’ Cé go luann Maidhc Dainín a chuid scolaíochta, is léir gur mó ar fad a shuim sa chleasaíocht ná sa scolaíocht’. Déan plé gairid air sin.

 2.  Caitheamh Aimsire (Tá beagán dó seo le fáil i ngach caibidil)

·         Peil (Caid) (1/2/7)

·         Ceol (6&8)

·         Iascaireacht (3&4)

·         Bothántaíocht (muintir na háite) (3)

·         Ag caitheamh toitíní (5-8)

·         Céilithe le linn an tsamhraidh/Ag cúirtéireacht (ag seinm ceoil-ag dul ag na céilithe móra) (8)

· ‘Ba iad an ceol agus an chaid (an pheil) an dá chaitheamh aimsire ab fhearr le Maidhc Dainín agus é ag fás aníos sa Ghaeltacht’. Déan plé ar an ráiteas sin. (2015)

· ‘Cé go raibh an boachtanas thart timpeall ar Mhaidhc agus é ag fás aníos sa Ghaeltacht bhí spórt agus spraoi ann leis’. Déan plé ar an ráiteas sin. (2014)

· ‘Faighimid léiriú suimiúil ar chúrsaí scoile agus ar chaitheamh aimsire sa Ghaeltacht nuair a bhí an t-údar ag fás aníos ann’. Déan plé ar an ráiteas sin. (2013)

 

3.    An Ceol (6&8)

·         Draíocht an Cheoil

·         An Clár Raidió ‘Cox of Kilcock’

·         A shuim sa cheol

·         Páidí/Dainín/ a Mháthair agus an ceol

·         Seán Coughlan- cuairteoir ar an teach

·         Ag cleachtadh ina sheomra nuair a bhí sé ceaptha a bheith ag déanamh a obair bhaile.

·         Cúirteoirí ag éisteacht leis an raidió.

·         Samhradh 1958.

· ‘Ba iad an ceol agus an chaid (an pheil) an dá chaitheamh aimsire ab fhearr le Maidhc Dainín agus é ag fás aníos sa Ghaeltacht’. Déan plé ar an ráiteas sin. (2015)

· ‘Táim pósta leis an bhfear sin le breis agus fiche bliain,’ arsa mo mháthair, ‘agus ní raibh a fhios agam go raibh port ina chorp.’. Déan plé ar an suim a bhí ag Maidhc agus a chlann sa cheol. 

4.  A Shaol le linn a óige (1-8)

·         Labhródh tú faoi gach rud anseo ón scoil go dtí a chaitheamh aimsirí, a chairde, na toitíní, gur pleidhce a bhí ann etc etc etc

· ‘Faightear cur síos iontach ar óige agus ar spraoi na hóige sa dírbheatháisnéis A Thig Ná Tit Orm’. An ráiteas sin a phlé.

5.  An Bhothántaíocht (3)

·         Nós de chuid na háite

·         Ní raibh aon siamsaíocht ann

·         Easpa áiseanna

·         Bia a thugtaí do na cúirteoirí (tae/arán/fataí)

·         An raidió agus an scéal leis an mbean a dúirt go raibh an raidió ‘leis na síóga’

·         Scéal Ghrae

·         Maidhc ag éisteacht trí pholl na heochrach nuair a chuirtí ina chodladh é.

·         Áit gach duine- eg gasúir ina suí ar fhód móna cois tine.

· ‘Tugann Maidhc sárchuntas dúinn ar an mbothántaíocht’. Déan plé ar an ráitéas sin, bunaithe ar a bhfuil sa leabhar ‘A thig ná tit orm’. 

6.  A Chlann- A Chaidreamh lena chlann

·         Is iad na daoine a chuireann muid aithne orthu ná Dainín (a athair), a mháthair agus a dheartháir Páidí. Luaitear na deartháireacha eile ach ní fhaigheann muid aon mhionsonraí orthu.

·         Dainín- is é a chaith na bríste sa teach. Bhíodh sé géar ar Mhaidhc ach bhí caidreamh maith acu ag an am céanna.

o   An aire a thug sé don raidió- á chlúdadh le bráilín ar fhaitíos go rachadh dusta isteach ann.

o   Iascaireacht lena athair- póitseáil

o   Feirmeoireacht lena athair- ag saothrú airgid

o   A athair agus an bosca ceoil

o   Ag tabhairt amach dó faoi a bheith ag dul ag na céilithe/ ag caitheamh toitíní.

o   Bhuail sé é nuair a fuair sé amach faoi scéal na huibheacha.

o   Ba dhuine teasaí agus traidisiúnta é. Bhí eagla ar Mhaidhc roimhe, mar nuair a bhí sé i dtroiblóid thug a dhaid bascadh dó.

o   Choinnigh a dhaid go leor rudaí aige féin- ní raibh a fhios ag aon duine go raibh sé in ann an bosca ceoil a sheinm.

o   D’oibrigh sé go crua chun bia a choinneáil ar an mbord. Bhí an obair deacair ag an am mar ní raibh aon innealra ann.

·         A Mháthair-

o   Ba dhuine údarásach, ciallmhar agus tuisceanach í.

o   Á ghléasadh don scoil- bhí an-chion aige uirthi- ag iarraidh go rachadh sé leis.

o   Cead an bosca ceoil a cheannach- thug sé barróg di

o   Lá an All Ireland

o   Bhí tnútháin arda aici. Ba mhian léi go mbeadh sé ina mhúinteoir agus dá bhrí sin, rinne sí a dícheall é a bhrú i dtreo na leabhair. Ach ní raibh spéis dá laghad ag Maidhc I gcúrsaí scoile agus mar sin bhí siad in adharca a chéile ó am go ham. Ní raibh sí ag iarraidh go mbeadh Maidhc ina ‘sclábhaí sluaiste’. 

·         Páidí

o   Bhí siad an-mhór lena chéile- Níor oscail Maidhc an litir ó lucht an bhosca ceoil go raibh Páidí in éindí leis.

o   Nuair a bhí Maidhc i dtrioblóid tar éis d’eachtra na huibheacha chuaigh sé i bhfolach ar a athair agus nuair a bhí an t-athair imithe chuaigh Páidí síos chun a rá le Maidhc go raibh sé sábháilte a dhul abhaile.

“ ‘Táim pósta leis an bhfear sin le breis agus fiche bliain,’ arsa mo mháthair, ‘agus ní raibh a fhios agam go raibh port ina chorp.’ ” Déan plé ar an léiriú a dhéanann Maidhc Dainín ar a thuismitheoirí agus ar a dheartháir, Dónall, sa dírbheathaisnéis seo. (2001)

7.  Samhradh 1958 (8)

·         Córas na gColáistí Samhraidh. Thuig sé go maith conas na rialacha a shárú!

·         Ba an-cheoltóir a bhí ann, tugadh post do sa choláiste samhradh ag seinm ceoil.

·         Nuair a bhíodh sé ag dul amach chuirfeadh sé neart Brillantine ina chuid gruaige. Léiríonn sé sin dúinn an meas a bhí aige ar Eibhlín.

·         Duine cúthail a bhí i Maidhc freisin. Chuir sé an bosca sa bhascaed agus chlúdaigh sé é ar eagla go mbeadh na comharsana ag caint air! Feicimid an chúthaileacht arís sa chaoi a ndearna sé a chéad choinne le hEibhlín. Ní raibh sé de mhisneach aige an cheist a chur uirthi féin. Ba ar chara Eibhlín a chuir sé an cheist.

·         Bhí an-suim aige sna cailíní. Is ar na cailíní a bhí sé ag smaoineamh nuair a bhí a fhios aige go mbeadh an cúrsa ar siúl. Bhí sé breá sásta nuair a bhí radharc maith aige ar na cailíní ón stáitse. Tá a fhios againn ón gcur síos a thugann sé ar an gcéad oíche nár theastaigh uaidh ach a ‘bhó’ a chur thar abhainn.

·         Bhí sé seasta síoraí ag cumadh bréaga dá athair. Dúirt sé lena athair go raibh sé ag seinm ag an gcéilí nuair a bhí sé ag dul go dtí an céilí mór le hEibhlín.

·         Cailín álainn ab ea í Eibhlín- bhí súile gorma aici agus gruaig fhada uirthi. Thaitin Maidhc léi chomh luath agus a leag sí a súile air. Bhí sí féin cúthail freisin agus is í a cara a bhí ag déanamh an chaint di. Ní raibh Gaeilge rómhaith aici.

‘Ba é samhradh na bliana 1958 an samhradh ab fhearr riamh’. Déan cur síos ar imeachtaí Mhaidhc i rith an ama sin’.

8.  Feith an Ghrinn i Maidhc (Gach caibidil)- Bíodh na scéalta grinn ar eolas i gceart agat!

·         Cheap sé go raibh sé ag dul ag an siopa in ionad an scoil (1)

·         Na hingne géara le linn cluichí peile (1)

·         An scraithín i bpota bhean an tincéara (1)

·         An Cigire agus Scéal Uinseann Ó Grífín (2)

·         An Ceacht Nádúr agus scéal an phiscín (2)

·         Scéal Ghraefaoi ‘gnó an rí’ (3)

·         An Bhean agus an Raidió (3)

·         Ag iascach lena athair nuair a thit sé san abhainn (4)

·         Na hUibheacha agus é ag iarraidh airgid a fháil chun toitíní a cheannach (6)

·         Ag caitheamh a chéad toitín (6)

·         Léine Sheáin ag an gcéilí mór (8)

·         Na cailíní ar an oíche dheireanach agus an dréimire (8)

Ceann de phríomhbhuanna an leabhair seo ná an greann. É sin a phlé. (1999)

9.  Tréithe Mhaidhc  

o   Sa leabhar seo, tugtar léargas dúinn ar fhorbairt/ar fhórás Mhaidhc agus é ag teacht chun aibíochta. Ag tús na leabhair, is déagóir é nach bhfuil cíos, cás ná cathú air, de réir cosúlachta agus bheith ag tóraíocht na mban agus na dtoitíní. (Ní gá é seo a bheith ar eolas agaibh- ach ag deireadh an leabhair, bíodh gur fear óg fós é, tá curaimí clainne air agus dar leis, is cúram fíor-dháiríre é an cúram sin.

o   Duine ceanndána é de réir fianaise an leabhair. Téann sé i gcoinne tola a thuismitheoirí go minic agus tá neamhspleáchas intinne aige.

o   Greannmhar (féach thuas)

o   Buachaill báire

o   Dána (scoil/uibheacha/toitíní)

o   Cliste (sa dá chiall- bhí sé in ann an cloigeann a oibriú ar a mháthair nuair a chum sé scéal di nár éirigh leis sa scrúdú iontrála don choláiste ullmhúcháin ach ag an am céanna d’éirigh thar cionn leis sa cheardscoil).

o   Ceolmhar- thuig sé gur sheinm Seán Coughlan dhá ríl cé go ndúirt Seán i dtosach nach raibh ann ach ceann. Chomh maith leis sin d’fhoghlaim sé cén chaoi an bosca a sheinm as a stuaim fhéin)

o   Mórtasach

o   Grámhar

o   Cara maith & dílis- níor sceith sé ar an mbuachaill a chaith an scraithín isteach sa phota & níor inis sé dúinn na cleasanna a bhí acu a bheith ag poitseáil éisc- dílis do mhuintir na háite.

Maidir le Maidhc Dainín, údair an leabhair seo, scríobh tuairisc ar a bhfuil de léiriú le fáil sa leabhar ar dhá thréithe a bhaineann leis. (1998)

10.            An Ghaeltacht le linn a óige/Saol na Tuaithe/ An Bochtanas

o   Tithe- (100 teach & 300 duine) –Pota fataí a bheiriú i ngach teach os cionn tine mhóna – Ní raibh leictreachas acu –Ní raibh aon teilifís sa pharóiste agus ní raibh ach dhá raidió, ceann ag muintir Mhaidhc.

o   Raidió- lá an All Ireland & an nuacht- Bhíodh cluas Dhainín buailte leis an raidió nuair a bhídoh an nuacht ar siúl. Cé gur mhinic a thit a chodladh air le linn na nuachta bhíodh eagla ar éinne teangmháil leis an raidió chun é a mhúchadh. Nuair a bhíodh an nuacht thart clúdaíodh sé an raidió le brat bán ar eagla go rachadh aon dusta isteach ann a dhéanfadh dochar don ghléas. Ní raibh cead ag aon duine ach ag Dainín amháin méar a leagan ar chnaipí an raidió. Nuair a bhíodh cluiche ar an raidió ina raibh Ciarraí ag imirt, bheadh an oiread sin imní ar a mháthair go mbíodh uirthi dul amach sa gháirdín ar fhaitíos go bhfaighfí scór ar Chiarraí. Bhí scéal an-ghreannmhar ag Maidhc faoi bhean a tháinig ar cuairt agus a bhí ag éisteacht leis an raidió. (féach thuas)

o   An Bhothántaíocht

o   Poitseáil- Eachtra a tharla dó féin agus dá athair leis an mbradán nuair a bhí siad ag iarraidh breith ar an mbradán. Thit sé isteach san abhainn agus a phíopa agus a fhiacla fós ina bhéal aige. Tháinig slabhra focail amach as a bhéal (ascainní), nach raibh a fhios ag Maidhc go raibh siad sa Ghaeilge ar chor ar bith.

o   An Abhainn- ainm dá gcuid féin acu uirthi ag brath ar an gceantar ina raibh sí

o   Na Toitíní

o   An Náire- (tie Sheáin ag an gcéilí & an bosca ceoil clúdaithe ag Maidhc sa bhascaed)

o   Saol Simplí

o   Bochtanas

Tá cur síos suimiúil ar shaol na Gaeltachta agus ar shaol na tuaithe le linn óige Mhaidhc Dainín le fáil sa leabhar A Thig Ná Tit Orm. An ráiteas sin a phlé.

 

Moltaí eile maidir leis an gceist seo:

  • Bíodh na scéalta a ndéanann tú cur síos orthu 100% cruinn- léirigh meas do scéalta an údair. 
  • Déan achoimre beag ag deireadh gach caibidil agus pioc amach na rudaí is tábhachtaí iontu.
  • Léigh an cheist go cúramach, is minic a bhíonn 2 rud le pléigh i do fhreagra agat. 
  • Tabhair neart mionsonraí, is é sin an chaoi a seasfaidh tú amach agus a léireoidh tú don scrúdaitheoir go bhfuil neart eolais agatsa agus go bhfuil na marcanna tuillte agat. 
  • Déan amach plean beag ag tús na ceiste agus bíodh a fhios agat go díreach céard atá tú ag iarraidh a rá i ngach alt. 
  • Ná caith níos mó ná 35 nóiméad ar an gceist seo. 
  • Bí cúramach le do chuid gaeilge, do chuid gramadaí agus le struchtúr do chuid abairtí, tá 5 mharc ag dul dó seo as do mhórmharc deiridh. 

Guím chuile rath oraibh in bhur gcuid scrúdaithe. Ná déan dearmad an cloigeann a choinneáil. 

Áth mór, 

Gearóidín

Na Bréagscrúdaithe- Treoir agus Tacaíocht

A scoláirí,

Tá blag speisialta agam daoibh inniu, agus ceann atá bunaithe oraibh agus sibh réídh le dhul i mbun na mbréagscrúdaithe. An chéad rud a déarfaidh mé libh ná is bréagscrúdaithe atá iontu. Tá siad tábhachtach agus ní deireadh an tsaoil iad, beidh cúpla mí agaibh ina ndiaidh!!.

Tá mé chun an treoir a choinneáil gearr agus simplí:

Read More

Ag dul ar ais ar scoil.... roinnt smaointí don seomra ranga

Ag dul ar ais ar scoil.... roinnt smaointí don seomra ranga

Dia Dhaoibh, 

Bhuel nil dabht ar bith ach go bhfuil an tSamhraidh ag druidim leis agus muid ag tabhairt aghaidh ar an scoil bhliain nua.  Is blag oideachasúil í seo daoibh siúd a chuir ceist orainn cúpla seachtain ó shin roinnt gníomhaíochtaí ranga a roinnt libh a bheadh feiliúnach do mhúinteoirí agus sibh ag tabhairt aghaidh ar an scoil bhliain nua.

Read More

An bhfuil tú ag déanamh Tíos don Ardteist? - Treoirlinte don Scrúdú

An bhfuil tú ag déanamh Tíos don Ardteist? - Treoirlinte don Scrúdú

A Chairde, 

Mar is eol daoibh ag an bpointe seo is múinteoir eacnamaíocht bhaile mé agus mar gheall go bhfuil muid, mar mhúinteoirí, i meon na scrúduithe faoi láthair shocraigh mé an blag seo a scríobh daoibh chun beagáinín tacaíochta a thabhairt daoibh agus sibh ag ullmhú do na scrúdúithe an deireadh seachtaine seo.

Read More

Scrúdú Gaeilge: Ardteist, Ardleibhéal.

Scrúdú Gaeilge:  Ardteist, Ardleibhéal.

Beatha agus Sláinte a scoláirí!

Tá mé anseo inniu ag tógáíl sosa ón bhfaisean agus ag súil go gcabhróidh an blag seo le daltaí na hArdteiste a bheidh ag déanamh an scrúdú Gaeilge go luath! Sula dtosóidh mé, caithfidh a rá libh, ná bí ró-bhuartha, tá cuid mhaith den scrúdú déanta agat ó mhí Aibreáin agus déanta go maith táim cinnte. 

Read More