Scrúdú na hArdteiste- An Léamhthuiscint 6(a) agus 6(b)

A scoláirí tá súil agam nach bhfuil sibh go maith agus go bhfuil ag éirí libh beagán staidéir a dhéanamh, faoi cheann míosa beidh na scrúdaithe faoi lán tseoil agus beidh An Ghaeilge déanta agaibh.

An fáth go bhfuil an blag seo agam daoibh anoacht mar is minici a gcuireann an dá chuid seo as go mór do dhaltaí agus is minic a dtugann siad neamhaird air.

Tá 15 marc ag dul do chuid A agus B, sé sin trí mhar do chud A agus 12 marc do chuid B.

Do chuid A is é go mbeidh oraibh dhá mhír ghramadaí a fháil óna téacsanna. Inseofar daoibh cén t-alt ina mbeidh an mír agus beidh ort é  a scríobh síos. Má fhaigheann tú an dá cheann sin trí mharc agus mura n-éiríonn leat ach cenn a fháil, gheobhaidh tú 2 mharc.

Seo thíos na rudaí is coitianta a bhíonn á lorg acu:

Téarmaí Gramadaí don léamhthuiscint (Ceist a 6a)

  1. Ainm Bhriathartha - (ag déanamh, ag ullmhú, ag rith (ing as Béarla)
  2. Aidiacht Iolra - (móra, beaga, áille)
  3. Aidiacht uatha -  (Mór, beag, álainn)
  4. Ainmfhocal iolra - (Boird, fuinneoga, múinteoirí)
  5. Ainmfhocal uatha - (bord, fuinneog, Seán, múinteoir)
  6. An Aidiacht Shealbhach - (mo chóta, a mbróga, a mhála)
  7. An Briathar Saor - aon aimsir - (cuireadh, baintear, ceannófar)
  8. An chéad phearsa -  (mé, liom, orm, dom etc)
  9. An Chopail  (Is lá deas é, ba lá deas é)
  10. An tAlt - (an- the, na - the (iolra)
  11. An tríú phearsa - (sé, leí, dó)
  12. An Tuiseal Ginideach  ( hata an fhir- firinscneach, dath na cistine- baininscneach)
  13. Tuiseal Ginideach Iolra (hataí na bhfear, dath na bpictiúrlann)
  14. Briathar- (dún, bailigh)
  15. Céimeanna Compráide na hAidiachta - ( níos mó, is suimiúla)
  16. Forainm Réamhfhoclach - (orm, liom, fúm)
  17. Na huimhreacha Pearsanta - (duine, beirt, triúr)
  18. Ord Uimhreacha - (an chéad, an dara, an ceathrú)
  19. Réamhfhocail - (ar, le, ó )
  20. Séimhiú - (ar Sheán, do mhúinteoir)
  21. Urú -(leis an mbuachaill, ar an mbord)
  22. Modh ordaitheach - (A Sheáin, A Mháire.

An Léamhthuiscint- Treor do Cheist 6B

  1. Tá an léamhthuiscint fíorthábhachtach. Is fiú 100 marc í nó 16.6% den mharc iomlán!
  2. Is í an t-aon bhealach i ndáiríre chun máistreacht a dhéanamh ar an léamhthuiscint ná cleachtadh, cleachtadh cleachtadh!!! 
  3. Léigh ailt as na nuachtáin Ghaeilge go rialta.(Tuairisc.ie srl)
  4. NB. Níl ort na freagraí a scríobh i d’fhocail féin. Glacfar le freagraí i d’fhocail féin i bhfocail an tsleachta. (Leis sin ráite teastaíonn ceist 6 (b) a fhreagairt i d’fhocail féin). Ba cheart na freagraí a thógáil díreach ón téacs.
  5. Léigh  na ceisteanna ar dtús agus ansin an sliocht iomlán tríd – sa chaoi go mbeidh tuiscint ghinearálta agat air agus ansin téigh i ngleic leis na ceisteanna.
  6. I gceisteanna 1 - 5 is eolas a bhíonn á lorg sna ceisteanna seo. Is fiú 35 marc é (5X7 marc)
  7. (Má bhíonn an sliocht scríofa sa chéad phearsa, beifear ag súil go n-athróidh tú  é go dtí an tríú pearsa é. Mar shampla: "Chuaigh mé féin agus mo chairde go dtí an cheolchoirm san O2 aréir." Ceist: Cá ndeachaigh an t-údar aréir? Freagra: Chuaigh sí féin agus a cairde go dtí an cheolchoirm sa O2 aréir).
  8. Freagra cruinn, díreach go dtí an pointe a theastaíonn. Ná scríobh an iomarca -má scríobhtar rud éigin nach bhfuil baint aige leis an gceist, ní gheobhfar aon mharc.
  9. Agus ar deireadh tá freafraí do cheist 1 in Alt 1 agus freagraí dp cheist a dó in Alt a dó etc.

6(b)

Dé ghnáth bíonn an cheist seo ag lorg : (i) an dearcadh a léirítear (nó dearcadh an údair); (ii) na tréithe a bhaineann leis an bpríomhcharachtar sa sliocht; (iii) an seánra (genre) litríochta lena mbaineann an sliocht.

Is do thuairim féin a theastaíonn anseo. Béifear ag súil go bhfuil tú ábalta tacú leis an tuairim sin. caithfidh 60 focal do do chuid Gaeilge féin a scríobh.

Seánra

(Narrative)

Is í an aidhm atá leis an seánra seo ná eolas a thabhairt don léitheoir ar chuimhní an scríbhneoira nó ar eachtra a tharla ina s(h)aol. Is cuntas pearsanta atá i gceist.

·            Scríofa sa chéad phearsa

·            Scríofa san aimsir chaite

·            Feictear mothúcháin/aidiachtaí (Tuairim pearsanta an scríbhneora)

Fáisnéiseach/Tuairisc

Is í an aidhm atá leis an seánra seo ná eolas a thabhairt don léitheoir ar chúrsaí ina bhfuil spéis ag daoine ann.

·           Tá go leor fíricí agus eolas sa téacs seo-tá sé oideachasúil.

·           Go minic feictear réamhra sa stíl seo.

·           Úsáidtear an aimsir láithreach go minic

·           Ní nochtaítear tuairim pearsanta an scríbhneora- tá sé/sí ag iarraidh a bheith neodrach mar sin feictear an briathar saor.

Beathfháisneach

Is í an aidhm atá leis an seánra seo ná eolas a thabhairt don léitheoir faoi  dhuine  ina bhfuil spéis ag daoine ann.

  • Tá sé scríofa ag duine éigin eile faoin ábhar
  • Tá sé lán le eolas faoin duine sin m.sh óige an duine.
  • Go minic bíonn sé scríofa in ord croineolaíoch.

Stairiúil

Is í an aidhm atá leis an seánra seo ná eolas a thabhairt don léitheoir ar chursaí a tharla cheana féin ina bhfuil spéis ag daoine ann.

  • Tá go leor fíricí, dátaí agus eolas sa téacs seo-tá sé oideachasúil.
  • Scríofa san aimsir chaite.
  • Ní nochtaítear tuairim pearsanta an scríbhneora- tá sé/sí ag iarraidh a bheith neodrach mar sin feictear an briathar saor.

Ag déanamh cur síos ar dhaoine: Aidiachtaí

  • Foighneach
  • Ceanndána
  • Dílis
  • Santach
  • Cróga
  • Mí-fhoighneach
  • Cineálta
  • Mí-fhreagrach
  • Flaithiúil
  • Leisciúil
  • Díograiseach
  • Feargach/Crosta
  • Tuiscineach
  • Crua-chroích
  • Dícheallach
  • Dúr

Arís caithifdh mé béim a chuir gur mo chuid smaointe féin agus mo thuairim féin atá sna nótaí thuas. Tá séanraí eile ann a úsáideann daoine agus múineoirí freisin agus cinnte beidh siad sin ceart fresisin, Seo had na cinn a úsáidim féin.

Tá súil agam go dtugann siad cabhair de bheagán daoibh.

Grá,

Aisling X