Scrúdú Gaeilge: Ardteist, Ardleibhéal.

Beatha agus Sláinte a scoláirí!

Tá mé anseo inniu ag tógáíl sosa ón bhfaisean agus ag súil go gcabhróidh an blag seo le daltaí na hArdteiste a bheidh ag déanamh an scrúdú Gaeilge go luath! Sula dtosóidh mé, caithfidh a rá libh, ná bí ró-bhuartha, tá cuid mhaith den scrúdú déanta agat ó mhí Aibreáin agus déanta go maith táim cinnte. 

Tosóidh mé le Páipéar 1 ó tharla go ndéantar é sin ar dtús. Bíonn 2 uair 20 nóiméad agat leis seo agus mar sin tá neart ama agat. Déantar an Chluastuiscint ar dtús an mhaidin sin agus maireann sé thart ar 30 nóiméad ar a mhéid.

An botún a dhéantar anseo ná nach n-úsáidtear an t-am ag an tús agus iad ag dáileadh na bpáipéar!! Chomh luath agus a fhaigheann tú do phaipéar, ná bac le céard atá ag tarlú thart timpeall ort agus faigh do highlighter agus tosaigh!

An Chluastuiscint (60 marc)

Ceaptar go fairsing nach féidir aon staidéar a dhéanamh don chuid seo don scrúdú..SEAFÓID! Tá an t-uafás is féidir leat a dhéanamh.

  1. Téigh tríd do chuid paipéir scrúdaithe agus bí eolach ar na heochairfhocail. Feicfidh tú go dtagann go leor de na focail chéanna aníos.
  2. Bíodh na Gaeltachtaí ar fud na tíre ar eolas agat agus an litriú cruinn.
  3. Is iad Raidió na Gaeltachta, TG4 agus Tuairisc.ie na cairde is fearr a bheas agat.
  4. Bíodh fios agat ar na scéalta móra a tharla sa tír nó ar aon cheiliúradh/chomóradh atá tábhachtach- Éirí Amach na Cásca 1916, Sceimhlitheoireacht, na hIonsaithe srl.
  5. Faigh cleachtadh ar na canúintí éagsúla (Connacht, Mumhan agus Uladh)
  6. Agus ar deireadh thiar thall LÉIGH AN CHEIST.

Ceapadóireacht (100 marc)

Tá an chuid seo don scrúdú thar a bheith tábahchtach agus is í do chumas agus go bhua sa teanga a scrúdaítear. An chéad rud ná a bheith cinnte faoin gcur chuige. Tá trí rogha ann: Aiste, Scéal, Díospóireacht nó Óráid. An scéim mharcála a théann leo seo ná:

  • Ábhar: 5
  • Gaeilge: 80 agus
  • Stíl: 5

 Seo a leanas na treoracha:

Aiste:

  • Tá 600 focal ag teastáíl,ag brath ar do chuid scríbhneoireachta sin timpeall 2 leathanach nó dhá leathanach go leith.
  • Bíonn cúig rogha anseo agus is féidir leat an dá thaobh a phlé, buntáistí agus míbhuntáístí.
  • Beidh cruinneas Gaeilge ag teastáil anseo.
  • Foghlaim frásaí a bheidh feiliúnach do gach aiste agus díospóireacht.
  • Úsáid seanfhocail i rith d'aiste más féidir.
  • Ná tosaigh ag scríobh ar an bpointe, déan plean, scríobh síos pointí/frásaí.
  • Tóg do chuid ama ag roghnú an ceann is fearr a fheileann duit.
  • Beidh úsáid na gramadaí tábhachtach: na haimsirí éagsúla, an Saorbhriathar, na hAidiachtaí, an Modh Coinníollach, Tuiseal Ginideach, Ainmfhocail srl.
  • Ábhair thopaiciúl do 2016: Éirí Amach na Cásca 1916, Cultúr agus an Ghaeilge, Spórt, Seandaoine, An Sceimhlitheoireacht sa Domhan, Daoine óga agus Fadhbanna Idirnáisiúnta.

Scéal:

  • Bíonn dhá rogha anseo.
  • Is iondúil nach ndéanann daltaí an scéal.

Díospóireacht/Óráid:

  • Leis an díospóireacht caithfidh tú cinneadh a dhéanamh: a bheith ar son nó i gcoinne an rúin, ní féidir leat an dá thaobh a thógáil.
  • Freisin caithfidh frásaí éagsúla a bheith sa díospóireacht m.sh 'A chathaoirligh, a mholtóirí, a lucht an fhreasúra agus a lucht éisteachta go léir...'
  • Leis an óráid is iondúil go n-aontaítear leis an ráiteas mar go mbíonn píosa cainte a dhéanamh ar an ábhar a thugtar.
  • Tá na treoracha céanna i gceist leis an aiste agus an chuid seo.

Sula bhfágfaidh mé Páipéar 1 cúpla tip:

  • Tóg am agus tú ag roghnú aiste/díospóireacht/scéal/óráid.
  • Beidh os cionn uair go leith agat.
  • Níl aon bhrú ama ann.
  • Déan plean.
  • Cuir structúr le d'aiste/díospóireacht.
  • ALT AMHAÍN = POINTE AMHAÍN.

Páipéar 2:

  • Léamhtuiscint x2           (100 marc)                
    • Prós                                 (30 marc)
  • Filíocht                            (30 marc)
  • An Litríocht Bhreise       (40 marc)

An chéad cheist anseo ná an dá léamhthuiscint. Tá 100 marc ag dul dóibh seo agus  mar sin tá siad an-tábahchtach. Tá na ceisteanna agus an scéím mharcála anseo i bhfad níos éasca ná mar a bhí. Tá sé cheist iontu. Tá 7 marc ag dul do cheisteanna 1-5 agus ansin tá 15 marc ag dul do cheist 6.

  • Ceisteanna 1-5 níl ann ach na freagraí a chóipeáil díreach ón téacs.
  • Bíonn 3 mharc ag dul do (a) agus ansin dhá mharc an ceann do (b)(i) agus (b)(ii).
  • Is ceist ghramadaí í ceist 6 (a) agsu arís bíonn meascán anseo: An Saorbhriathar, An Tuiseal ginideach (uatha agus iolra), Aidiachtaí, Modh Coinníollach agus Ainmfhocail.
  • Tá 12 marc ag dul do 6(b). Caithfidh 60 focal do do chuid Gaeilge féin a bheith ann ar a laghad.
  • Go hiondúil iarrtar ort cén séanra atá sa léamhthuiscint m.sh píosa iriseoireachta, sliocht as beatháisnéis, sliocht tuairisciúil srl. Caithfidh samplaí a bheith agat ón téacs ansin mar fhianaise.
  • Cuirtear ceist ort freisin faoi thréithe na gcarachtar, cén chaoi a ndeachaigh an sliocht i bhfeidhm ort nó cén sórt dearcaidh a léirítear sa sliocht.
  • Gan dabht is í ceist 6(b) an chuid is deacra don léamhthuisicnt.
  • Arís an staidéar a dhéantar anseo ná féachaint siar ar shamplaí atá déanta agat le dhá bhliain anuas agus an chaoi ar fhreagair tú iad.

Prós:

  • Déanann tú staidéar ar chúig mhír Próis: Hurlamaboc,An Gnáthrud nó Seal i Neipeal, Dís, Cáca Milis nó An Lasair Choille agus Oisín i dTír na nÓg.
  • Is scrúdú eolais atá anseo ach ní chiallaíonn sé gur féidir leat a bheith míchúramach leis an nGaeilge.
  • Tugtar uasmhéid 25 don eolas agus 5 mharc don Ghaeilge.
  • Níl aon rogha anseo, déanann tú an ceann a thagann aníos.
  • Bíodh téamaí, carachtair, achoimre, teicnící (Cáca Milis), tréithe (Oisín) ar eolas go maith agat.
  • Má thugtar ráiteas duit, beidh ort aontú nó easaontú leis.
  • An botún is mó a dhéantar anseo ná nach bhfreagraítear an cheist.
  • Ní achoimre an scéil a theastaíonn, freagair an cheist.
  • Luaigh an cheist go minic i do fhreagra.

An Fhilíocht:

  • Arís tá cúig dhán ar an gcúrsa agus beidh ort ceist a fhreagairt ar cheann acu. 
  • Géibheann, Colscaradh, Mo Ghrása, An tEarrach Thiar agus An Spailpín Fánach na dánta atá ar an gcúrsa.
  • Caithfidh tú a bheith in ann plé a dhéanamh ar; Téamaí, Mothúcháin, Íomhánna, Teicnící Fileata, Samahil agsu Meadaracht.
  • Bíonn ceist i gcónaí ar shaol agus ar shaothar an fhile(seachas An Spailpín Fánach) agus bíonn 1/3 de na marcanna ag dul di. Mar sin bíodh 4 phíosa eolais (ar a laghad) agat ar: Caitlín Maude, Pádraig Mac Suibhne, Máirtín Ó Direáin agus Nuala Ní Dhomhnaill.
  • Is minic a thugtar trí cheist anseo: ráiteas, téama/móthúchán srl agus ansin saol agus saothar.
  • Bíodh scéal an dáin ar do chumas agat!

An Litríocht Bhreise:

  • Seo an cheist dheiridh ar an bpáipéar agus tá 40 marc di.(Ábhar: 35 agus Gaeilge: 5)
  • Arís is scrúdú ar do chuid eolais ar an ábhar atá ann.
  • Tá cúpla rogha anseo ach na cinn is coitianta ná An Triail le Mairéad Ní Ghráda agus A Thig ná Tit Orm le Maidhc Dainín Ó Sé.

An Triail:

  • Bíodh na carachtair ar eolas agat: Máire, máthair Mháire (Bean Uí Chathasaigh), Pádraig, A deartháireacha (Liam agus Seán), Mailí, Bean Uí Chinsealaigh, Seáinín an Mhótair agus Áine Ní Bhreasail.
  • Bíodh an caidreamh a bhí ag Máire leo ar eolas agat, cen sórt tionchair a bhí acu ar shaol Mháire? An dea-thionchar nó droch-thionchar a bhí ann?
  • Tréithe na gCarachtar- bíodh liosta déanta amach do gach príomhcharachtar agus a dtréithe,
  • Bí eolach ar théamaí an dráma agus na heochairfhocail a theastaíonn uait. 
  • Bíodh na rialacha a briseadh ar eolas agat (m.sh caidreamh Mháire le Pádraig)
  • Foghlaim cúpla líne ón dráma mar fhianaise i do fhreagra chomh maith, ní gá gur línte móra fada iad.

A Thig ná Tit Orm:

  • Níl an leabhar ar fad le léamh anseo.
  • Déantar staidéar ar chaibidil 1-8.
  • Na hábhair a dhírítear orthu ná: A Óige, An Scolaíocht, An Ceol, Caitheamh Aimsire, Samhradh na bliana 1958, An Bhothántaíocht agus a Chlann.
  • Déan liosta de na heachtraí greannmhara ar fad a tharla do Mhaidhc le linn an leabhair.
  • Bíodh tréithe Mhaidhc ar do chumas: greannmhar, dána, cliste, buachaill báire srl.
  • Nuair atá tú ag freagairt na ceiste, déan cinnte go bhfreagraíonn tú chuile pháirt di.
  • Caithfidh na scéalta a bheith cruinn agat.

Agus sin sin a dhaltaí!!! Níl sé leath chomh dona is a cheapann sibh nuair a bhristear síos ina phíosaí na páipéir. Sula bhfágfaidh mé slán agaibh tabharfaidh mé cúpla nod daoibh ó thaobh na scrúdaithe i gcoitinne:

  • Faigh do dhóthain codladh
  • Ith bia atá sláintiúil agus cothaitheach
  • Ól neart uisce (agus b'fhéidir cúpla cúpán caifé)
  • Tá i bhfad níos mó eolais agat ná mar a cheapann tú
  • Ó thaobh na Gaeilge de, tum tú féin sa teanga go dtí go bhfuil sí críochnaithe agat.
  • Foghlaim pointí seachas a bheith ag iarraidh aistí/freagraí móra fada a scríobh.
  • Análaigh!!!
Chuir mé isteach an t-íomhá seo mar i gceann cúpla seachtain, seo sibhse! Beidh saoirse agaibh!!!!

Chuir mé isteach an t-íomhá seo mar i gceann cúpla seachtain, seo sibhse! Beidh saoirse agaibh!!!!

Guím chuile rath oraibh a scoláirí agus go dtuga Dia misneach agus dóchas daoibh sna seachtainí amach romhaibh,

Grá mór millteach

Aisling xxxx